رصدخانه ستاره ها- معرفی معاونت پژوهشی کنگره
بخش پژوهش در دستگاههاي علمي و اجرايي از اهميت فراوانی برخوردار است، به گونه اي که معمولا از پژوهش به عنوان“مغز متفکر”هر دستگاه ياد مي شود.
کنگره بزرگداشت سرداران شهيد و 23 هزار شهيد استان هاي خراسان نيز که با هدف جمع آوري، حفظ، تدوين و انتشار ميراث برجاي مانده از شهداي گرانقدر انقلاب اسلامي و دفاع مقدس شکل گرفته و به کار خود ادامه داده است، بيش از ساير جنبه هاي اجرايي و تبليغاتي، وجهه اي پژوهشي دارد. به همين منظور شالوده فعاليت هاي اين کنگره بر مبناي پژوهش بنا نهاده شد و هر بخش از فعاليت هاي آن با توجيه علمي مبتني بر پژوهش هاي علمي آغاز گرديد.
همزمان با آغاز به کار کنگره بزرگداشت شهداي خراسان، در کنار ساير زير مجموعه هاي اجرايي، معاونت مستقلي با عنوان “معاونت پژوهش” با اهداف ذيل شکل گرفت:
1- شناسایی و هدایت استعداد های پژوهشی بهره برداری از آنها در جهت نیل به هدفهای کنگره.
2- شناسایی و معرفی نیازها و خواستههای لایههای مختلف جامعه در رابط با برنامهها و فعالیتهای کنگره
3- ارزیابی و نقد فعالیتهای ادبی و هنری کنگره و ارائه راهکارهای مناسب در جهت اثربخشی بیشتر و بهتر.
4- تعیین اولویت در فعالیت های فرهنگی کنگره.
5- هدایت تلاش های فرهنگی کنگره بسمت نیازها و خواسته – های جامعه
6- ایجاد کانون و مرجع پژوهشگران علاقمند در زمینه های فرهنگی ایثار و شهادت
7- هدایت تلاشها و فراهم ساختن تحقیقی لازم برای پژوهشگران در زمینه فرهنگ ایثار و شهادت.
براي دستيابي به اهداف ياد شده در سه بخش مقدماتی ، پژوهش های اسنادی و پژوهش های میدانی اقدامات گسترده اي صورت گرفت که نمايه اي از آن در اين گزارش از نظر خوانندگان محترم مي گذرد.
بخش اول – فعالیتهای مقدماتی
1- برقراری ارتباط و ایجاد هماهنگی با مراکز دانشگاهی علمی و پژوهشی :
با توجه به لزوم بهره گیری از اساتید و متخصصان امر پژوهشی و نخستین گام ارتباط مناسبی با مراکز علمی اعم از حوزه و دانشگاه برقرار شد و چهار گروه علمی - پژوهشی ، شامل گروه معارف اسلامی ، گروه علوم تربیتی و روانشناسی ، گروه علوم اجتماعی و جامعه شناسی و گروه علوم اداری و مدیریت تشکیل گردید.
در این گروهها بیش از چهل نفراز اساتید و پژوهشگران حوزه و دانشگاه پس از آشنایی با اهداف و سیاست های کنگره به امر هدایت علمی دانشجویان و طلاب در جهت تحقیق و تهیه مقاله و پایاننامه پیرامون موضوع شهید و شهادت پرداختهاند.
2- تعیین محورهای موضوعات و عناوین پژوهشی:
در این بخش با تلاش گروه های چهار گانه پژوهشی ، بیش از سیصد عنوان موضوع برای پژوهش پیشنهاد شد تا پس از بررسی و ارزیابی و تعیین اولویت ها و براساس ضرورت ها و امکانات کنگره ، اهم آنها محور فعالیت های علمی پژوهشگران و سرگذشت پژوهان قرار می گیرد.
3- شناسایی محققان:
شناسایی محققان و واگذاری اسناد و مدارک به آنان و نظارت و ارزیابی نتیجه کار آنان ازدیگر اقدامات مربوط به این بخش است که نتایج ارزشمندی در برداشته است.
4- آموزش
همانگونه که درگزارشهاي پيشين از نظر گذشت، بهجز تربيت پژوهشگران و نويسندگاني که بسياري از آثار پديد آمده در حوزه هاي مختلف نتيجه آموزش و تربيت آنهاست، آماده سازي حدود 6000 نفر از علاقمندان واجد شرایط در شهرستانهاي مختلف براي سرگذشت پژوهشی و جمع آوری آثار شهدا نيز، فعاليتي در خور و قابل توجه بود.
معاونت پژوهش ضمن تعريف سرفصل هاي آموزشي و تهیه جزوههای مربوطه اقدام به برگزاری کلاس های آموزشی وتوجیهی نموده و ضمن فراخوانی پژوهشگران شهرستانها و توجیه و آموزش آنها ، تعداد 12 جزوه آموزشی در زمینههای مرتبط تهیه و عرضه کرده است.
* بخش دوم – پژوهشهای اسنادی
این پژوهشها در زمینه اسناد کتبی و شفاهی بجامانده از شهدا مانند وصیتنامه ها، دست نوشتهها ، نامهها ، توصیهها و خاطرات آنان، که شرح چگونگي گردآوري آن در گزارش عملکرد معاونت جمع آوري از نظر گذشت، و براساس آموزه ها و تجارب علمی به دو شکل پایان نامههای دانشجویی و پروژه های تحقیقاتی صورت گرفته است و تعداد آنها تا پایان سال 86 بالغ بر نود و پنج مورد است که به تعدادی از اهم آنها اشاره می شود :
1- بررسی تطبیقی الگوهای مدیریتی سرداران شهید در جنگ های صدر اسلام و دفاع مقدس
در این تحقیق به منظور کشف و معرفی ویژگی های فرماندهی و مدیریتی سرداران شهید استان خراسان در دفاع مقدس و با الهام از فرمایشات حضرت علی علیه السلام الگوی فرماندهی و مدیریتی مالک اشتر در صدر اسلام و شهید کاوه در دفاع مقدس مقایسه و معرفی شده است.
2- مجموعه وصیت نامه های شهدا
در این زمینه بمنظور ایجاد زمینه مطالعه و بررسی و بهرهبرداری علاقه مندان و مبلغان و سهولت کار پژوهشگران ، تاکنون مجموعههایی از وصیتنامههای شهدا شامل دانشجویان شهید، روحانیون و طلاب شهید ، دانش آموزان شهید و سایر شهدا در هفت جلد و بیش از دو هزار صفحه گردآوری و تدوین شده است.
3- تحلیل محتوای وصیتنامه شهدا
در این بخش از اقدامات پژوهشی وصیتنامه های شهدا به دو صورت مورد تحلیل محتوا قرار گرفته است: در شکل نخست یک تحلیل کلی از وصیتنامه های شهدا(مانند ترغیب ها و تحذیرها
در کلام سرداران شهید ، تصویر عاشورا در کلام سرداران شهید ولایت و رهبری در کلام و...) استخراج و نتایج آنها ارائه گشته است.
* بخش سوم – پژوهش میدانی
پژوهش های میدانی تحقیقاتی است که با فرضیه های مختلف و جامعه های آماری گوناگون در شهرها و روستاهای استان خراسان(با عنایت ویژه به گروههای سنی جوانان و نوجوانان) صورت گرفته و تعداد آنها بالغ بر 70 پروژه است که به اهم آنها اشاره می شود.
1- بررسی نگرش جوانان و نوجوانان به شهدا و عوامل موثر بر آن:
این پژوهشها در بیش از 10 شهرستان و 3 دانشگاه و مرکز آموزش عالی با هدف آگاهی از چگونگی نگرش جوانان ونوجوانان نسبت به موضوع شهید و شهادت و میزان باور و اعتقاد آنان نسبت به آرمان های شهدا صورت گرفته و در آن راهکارهای مناسب برای تعمیق و ترویج فرهنگ شهادت در جوانان و نوجوانان ارائه شده است.
2- بررسی آسیب شناسی رزمندگان:
در برخود با مشکلات و آثار سوء جنگ دو رویکرد وجود دارد یکی اینکه اگر ماهیت جنگ ظالمانه و هدف آن تجاوز و ستم باشد طرف ظالم و متجاوز چه پیروز بشود و چه شکست بخورد درحقیقت مغلوب است. دیگر اینکه اگر ماهیت جنگ دفاعی و هدف آن حفظ ارزشها و آرمانهای انسانی و الهی باشد نتیجه آن برای مدافعان چه پیروز باشند و چه اینکه ظاهرا ًشکست بخورند، در حقیقت پیروزی است. بنابراین به منظور بررسی میزان مشکلات و تبعات ناشی از جنگ بر رزمندگان و تاثیرات ارزش های دفاع مقدس بر آنها و ارائه راه حل مشکلات احتمالی، این تحقیق در دو یگان نظامی استان انجام شد و نتایج حاصل از آن در اختیار مسئولان مربوط قرار گرفت.
3- بررسی دیدگاه مردم نسبت به نمایشگاههای ویژه دفاع مقدس:
اصل کار نمایشگاهی و نقاط ضعف و قوت نمایشگاه های ویژه دفاع مقدس، آمار بازدید مردم و میزان تامین خواسته ها و رضایتمندی آنان و سوالات فراوان دیگر موجب شد که معاونت پژوهش دست کم در سه مرحله اقدام به بررسي هاي علمي نمايد. از جمله پژوهشي در سال 1381 همزمان در 9 نمایشگاه صورت گرفت که حاصل آن بر 400 صفحه بالغ می شود وشامل بیست راه حل ارائه شده از سوی بازدیدکنندگان نمايشگاه هاي مربوطه برای تبیین و ترویج ارزشهای دفاع مقدس مي باشد.