مقدمه
زن در طول تاریخ مظلوم بوده و با تحقیر به او نگریسته شده است ، لکن حضرت امام خمینی به این قشر عظیم جامعه بها داد و دیدگاه اسلام ناب محمدی را درباره زن ، بیان داشت .
حضرت امام پرده از چهره فریب جاهلیت قرن بیستم ، بر گرفت و یاوه های استعمارگران را درباره زن ، نقش بر آب کرد و دغلبازان شهوت پرست را ، رسوا ساخت . و به فریادرسی این موجود مظلوم شتافت و این گوهر گرانبها را که لابلای خزه ها و تبلیغات دروغین دشمنان انسانیت گم شده بود ، به صحنه آوردند و به زن آنچنان درک و آگاهی درستی از نقش و مسئولیت ، بخشید که تجلی و بروز آن را در احیای هویت زن مسلمان در انقلاب اسلامی شاهدیم .
دومین مساله ای که مورد بررسی قرار می دهیم، مساله علت حضور زنان در صحنه جهاد و شهادت است که یکی از مسائل مهم در امر جهاد و شهادت است، اینکه چرا مردم بخصوص زنها وارد میدان مجاهده می شوند: امام خمینی اسلام و قرآن را از علل آن برشمرده اند و فرموده اند: « خانمها برای اینکه یک چیزی مثلاً دستشان بیاید یا فرض کنید صاحب منصب شوند نمی آیند بیرون خودشان و بچه هایشان را به کشتن بدهند، این اسلام و قرآن است که خانمها را بیرون آورده است و همدوش مردها بلکه جلوتر از مردها وارد صحنه سیاست کرده » و یکی از مسائل مهم در امر نهراسیدن از شهادت را نور ایمان ذکر کرده اند و فرموده اند « این معجزه است که خانمها را در مقابل تانک و توپ، در مقابل مسلسلها، در مقابل توپها و تانکها برقرار کرده. و از هیچ چیز نهراسیدند. این نور قرآن و اسلام است که در دلها ی شما و در قلوب همه ملت ایران جلوه کرده است. این نور ایمان است که شما خانمها از شهادت نمی هراسید.» و بدین ترتیب مشخص شد آنچه زنها را به میدان مجاهده اورده است نور ایمان و اسلام و قرآن است بنابراین این زنان با ایمان بودند که با تاسی به قرآن و اسلام به مجاهده علیه باطل مشغول و قیام برای خدا را به انجام رساندند.
این تلقی از زن بود که علی رغم حضور و وجود سنتهای متحیرانه که در هیات وفاداری به اسلام ظاهر شده بود، زنان را آنچنان به صحنه کشید که از سوی خبر گزاریها و ناظران وتحلیل گران ، « انقلاب اسلامی » بعضا به انقلاب « چادرها » لقب گرفت . زن در دیدگاه بنیانگذار جمهوری اسلامی مقامی والا و سیمایی ملکوتی یافت که می تواند سر چشمه خیرات باشد و مردان بزرگی را در دامن خود تربیت کند . او به عنوان « مربی جامعه»، « سرچشمه خیرات » ، « جلوگاه عظمت الهی » معرفی شد.
وجوب دفاع از مملکت اسلامی
امام خمینی در مورد حکم جهاد زنان و لزوم جهاد برای این قشر از مردم ایران اینگونه بیان می فرمایند: ((من امیدوارم که شما (خواهران) هم در میدان تحصیل که یکی از امور مهمه است مجاهده کنید و هم در میدان دفاع از اسلام، این از مهماتی است که بر هر مردی و بر هر زنی، بر هر کوچک و بزرگ جزء واجبات است. دفاع از اسلام، دفاع از کشور اسلامی احدی از علمای اسلام، احدی از اشخاصی که در اسلام زندگی کرده اند و مسلم هستند در این جهت اختلاف ندارندکه واجب است. آن چیزی که محل حرف و صحبت است قضیه جهاد اولی است، آن بر زن واجب نیست، اما دفاع از حریم خودش، از کشور خودش، از زندگی خودش، از مال خودش و از اسلام، دفاع بر همه واجب است. » و در جای دیگر در مورد این مهم فرموده اند: « مساله، مساله یک حکومت نیست، مساله، مساله یک جنبه نیست، مساله اسلام است. مساله اسلام یعنی بر زن و مرد این کشور واجب است که دفاع کنند، هر کس به اندازه ای که می تواندباید دفاع بکند و این دفاع را باید تعقیب بکنیم تا ان شاء الله به پیروزیهایی که خدای تبارک و تعالی می خواهد، برسیم.»
علت حضور زنان در صحنه جهاد و شهادت
حضور زنان صدر اسلام در عرصه اسلام در عرصه جهاد
از مسائلی که باید مورد توجه واقع شود این است که برخلاف عده ای که اسلام و حکومت اسلامی را موجب ماندن زنها در محفظه ها می دانند و عقیده دارند که در حکومت اسلامی زن را در اتاقی کنند و درش را قفل می کنند، امام به زنها چنان بهایی داده است که در مقابل این صحبتها موضع می گیرد و می فرماید: « اینها می ترسانند شما را از حکومت اسلامی، می گویند اگر حکومت اسلامی باشد زنها را می کنند توی یک اتاق و درش را قفل می کنند تا آخر توی آن اتاق باشید زنها در صدر اسلام جنگ می رفتند، بیشتر آنها در طول جنگ بودند برای مداوای زخمیها.» و زنان صدر اسلام را به عنوان مجاهدانی در صحنه جهاد یادآوری می کنند و می فرمایند: « زنان در صدر اسلام با مردان در جنگها شرکت می کردند. ما می بینیم و دیدیم که زنان همدوش مردان بلکه جلوتر از آنان در صف قتال ایستادند و خود و بچه های خود و جوانان خودشان را از دست دادند و بازهم مقاومت کردند. »
مشارکت فعال زنان در مراحل انقلاب
زنان مسلمان ایران نقش بزرگی در پیروزی انقلاب اسلامی داشتند و در همه امور پیشتاز بودند و موجب از بین رفتن یک قدرت شیطان در ایران شدند. امام در این مورد می فرماید: ((شما دیدید. ما دیدیم که زن در این نهضت چه کرد. تاریخ دیده است که چه زنهایی در دنیا بوده است و زن چیست. تاریخ دور(تکرار) است. ما خود دیدیم که چه زنهایی تربیت کرده است اسلام، چه زنهایی در این عصر اخیر قیام کردند و آنها که قیام کردند همین زنهای محجوبه جنوب شهر، قم و سایر بلاد اسلامی بود...، اینهایی که تربیت اسلامی داشتند خون دادند، کشته دادند، به خیابان ها ریختند، نهضت را پیروز کردند، ما نهضت خودمان را مدیون زنها می دانیم.» مقام معظم رهبری حضور زنان را در همه مراحل انقلاب حضوری قوی و نیرومند خواندند و پیروزی را در گرو پشتیبانی خانمها دانستند: « حضور خانمها در همه مراحل انقلاب، حضوری زنده و نیرومند و قوی بود و توانستند بارهای سنگین را تحمل کنند و مصیبتهای بزرگ را از سر بگذرانند. در طول تاریخ اسلام مانند زنهای ما نادر و کمیاب بوده است، یقیناً اگر پشتبانی و حمایت بانوان کشورمان نمی بود، در دوران جنگ و پیش از آن در همه مراحل انقلاب این پیروزیها به دست نمی آمد. » و آنجایی که خبرنگار خارجی از امام خمینی سوال کرد: مشارکت فعال زنان در انقلاب چه معنایی دارد ایشان فرمودند: « زندانهای شاه از زنان شیردل و شجاع مملو است. در تظاهرات خیابانی زنان ما، بچه های خردسال خود را به سینه فشرده، بدون ترس از تانک و توپ و مسلسل به میدان مبارزه آمده اند. جلسات سیاسی که زنان در شهرهای مختلف ایران به پا می کنند کم نیست.آنان نقش بسیار ارزنده ای را در مبارزات ایفاء کرده اند. »
نقش زنان در طول هشت سال دفاع مقدس
زنان در طول هشت سال دفاع مقدس، حضور گسترده ای داشتند، چه در جبهه و چه در پشت جبهه و این از مسائلی بود که بسیار کم دیده شده و باعث قوت نظام اسلامی بود.امام خمینی فداکاری آنها را اعجاب آمیز می دانند که قلم از بیان آن عاجز و شرمسار است: « مقاومت و فداکاری این زنان بزرگ در جنگ تحمیلی آنقدر اعجاز امیز است که قلم و بیان از ذکر ان عاجز بلکه شرمسار است. اینجانب در طول این جنگ، صحنه هایی از ماداران و خواهران و همسران عزیز از دست داده دیده ام که گمان ندارم در غیر این انقلاب نظیری داشته باشد و آنچه برای من یک خاطره فراموش نشدنی است، با اینکه تمام این صحنه ها چنین است، ازدواج یک دختر جوان با یک پاسدار عزیز است که در جنگ هر دو دست خود را از دست داده و از هر چشم آسیب دیده بود. آن دختر شجاع با روحی بزرگ و سرشار از صفا و صمیمیت گفت حال که نتوانستم به جبهه بروم، بگذارید با این ازدواج دین خود را به انقلاب و به دینم ادا کرده باشم.عظمت روحانی این صحنه و ارزش انسانی و نغمه های الهی آنان را، نویسندگان، شاعران، گویندگان، نقاشان، هنر پیشگان، عارفان، فیلسوفان، فقیهان و هر کس را که شما ها فرض کنید، نمی توانند بیان یا ترسیم کنند، و فداکاری و خداجویی و معنویت این دختر بزرگ را هیچ کس نمی تواند با معیارهای رایج ارزیابی کند.»
حضور زنان در پشت جبهه و پشتبانی از رزمندگان اسلام
از مسائل مهمی که امام خمینی بدان اشاره داشتند، حضور زنان در پشت جبهه و پشتبانی از رزمندگان اسلام است که امام است که امام بزرگوارمان در این مورد فرموده اند: « شما در تاریخ نگاه کنید از صدر اسلام تا آخر اگر پیدا کردید یک جایی را که زنها و زنهای جوانی که حالا فرض کنید بروند سراغ جوانی شان و پیرزنش و پیرمردش، پیرزنش اینطور کوشش کند در این که پشتبانی از ارتشش بکند و پشتبانی از پاسدارهایش بکند، شما تا کجا اگر دارید سراغ، بگوئید ما بفهمیم. » و زنان را سربازان گمنامی خواندند که مشغول جهادند و این را یک هدیه الهی می دانند: « من وقتی در تلویزیون می بینم این بانوان محترم را که اشتغال دارند به همراهی کردن و پشتبانی کردن از لشکر و قوای مسلح، ارزشی برای آنها در دلم احساس می کنم که برای کس دیگری نمی توانم این طور ارزش قائل بشوم، آنها کارهایی که می کنند یک کارهایی است که دنبالش توقع اینکه مقامی داشته باشند یا یک پستی را اشغال کنند یا یک چیزی را از مردم خواهش کنند هیچ این مسائل نیست، بلکه سربازان گمنامی هستند که در جبهه ها باید گفت مشغول به جهاد هستند و ما اگر فایده ای از این جمهوری اسلامی نداشتیم، الا همین حضور ملت با همه قشرهایش در صحنه و نظارت همه قشرها در امور همه، این یک معجزه ای است که هیچ جای دیگر من گمان ندارم تحقق پیدا کرده باشند، این یک هدیه الهی است که بدون اینکه دستهای بشر در آن دخالت داشته باشند، خدای تبارک و تعالی به ما اعطا فرموده است و ما باید قدر این نعمت بزرگ را بدانیم و اقتدا کنیم به این زنان و بانوان و بچه های پشت جبهه و آنهایی که در خود شهرهای مخروبه، نیمه مخروبه حاضرند. ماها باید از اینها اخلاق اسلامی و ایمان و توجه به خدا را یاد بگیریم. »
نقش زنان در فداکاری مردان
از مسئوولیتها ی مهم و خطیر بانوان در طول نهضت اسلامی و دفاع مقدس که بر هیچ کس پوشیده نیست این است که این بانوان بودند که باعث وارد کردن دیگران به صحنه دفاع بودند: « چناچه یک عده از زن وارد بشوند در یک محلی که محل جنگ است، علاوه بر اینکه خودشان جنگ می کنند، مردها را یک احساسی دارند نسبت به زنها، حساسیت دارند نسبت به زنها، مردها را قوه شان را دو چندان می کنند، این طور نیست که اینها اگر بروند دفاع کنند، فقط خودشان دفاع کرده اند، خیر، دفاع کرده اند، خودشان دفاع کرده اند و دیگران را هم به دفاع وارد کرده اند... بنابراین پیشقدم شدن شما در همه مسائل من جمله مسائل دفاعی، مسائل جهاد، مسائل کمک کردن به جبهه ها، وارد شدن در هر طریقه ای اسباب این می شود که مردها بیشتر وارد بشوند، مردها هم قویتر بشوند.» مقام معظم رهبری در مورد این مسئولیت مهم زنان که پشتوانه حرکت مردها بودند می فرمایند: « زنان کشور ما، در طول انقلاب پشتوانه حرکت مردها بودند، اگر احساسات و ایمان قوی زن ها نبود، شاید بسیاری از مردهای ما این قدرت را پیدا نمی کردند که در میدانهای سخت مبارزات گوناگون حضور داشته باشند، امروز هم همان مسئولیت بر دوش خانمهاست.» و نقش زنان را در انقلاب به طور مستقیم و غیر مستقیم، نقش اول می دانند: « اگر زنان به انقلاب نپیوسته بودند، انقلاب پیروز نمی شد، جوانان برای پیوستن به صفوف انقلاب از خانه ها بیرون نمی آمدند، مادرانشان نمی گذاشتند، یا حداقل آنها را تشویق نمی کردند اگر زنان دل در گرو انقلاب نداشتند، مردان این طور آزادانه در صفوف انقلاب جانفشانی نمی کردند. نقش زنان در انقلاب، هم به طور مستقیم و هم به طور غیر مستقیم نقش برجسته و مجموعاً نقش اول است، در جنگ هم همینطور بود.
شهادت و روحیه شهادت طلبی بانوان
به عنوان آخرین مطلب، سخنان امام را فراوری خویش قرار می دهیم و با الهام گیری از آنها مساله شهادت و روحیه شهادت طلبی بانوان را بیان می کنیم. امام خمینی در مورد شهادت طلبی بانوان می فرماید:
« از آن وقتی که این نهضت شروع شد مکرر هر چند روز یک مرتبه، زنان و مردان می آمدند پیش من و اصرار می کردند شما دعا کنید تا شهید بشویم، من دعا می کنم که شما موفق بشوید ثواب شهادت داشته باشید، برای اسلام خدمت کنید، این روحیه موجب پیشرفت است، جدیت که این روحیه محفوظ باشد. »امام این روحیه را یک تحول روحی و فکری می خوانند که باعث رسیدن به پیروزی می شود: « بعضی خانمها می آیند، می گویندشما دعا کنید، شهید بشویم، بعضی از برادرها می گویند که دعا کنید ما شهید بشویم. این تحول روحی و فکری که در ملت همه طبقاتش پیدا شد، همه هم یک مطلب را دنبال کردند و آن جمهوری اسلامی، این باعث پیروزی شد برای اینکه حق بود و حق پیروز است. این را باید حفظ کنید.» و بدین ترتیب نمی توان آنها را از صحنه خارج نمود هر چند خسارت زیادی بر آنها وارد کنند: « ملتی که عشق شهادت در دل زن و مرد و کوچک و بزرگش جوش می زدند و برای شهادت، هر یک بر دیگری سبقت می گیرد و از شهوات دنیایی و حیوانی گریزان بوده و عالم غیب و رفیق اعلی را باور کرده است، با این خسارت هر چند بزرگ باشد از صحنه خارج نمی شوند.« و بدین گونه است که همه برای شهادت آمدند: « جوانان ما همه برای شهادت آماده اند و حاضرند، مرد و زن ما برای شهادت حاضرند.» به عنوان نتیجه بحث هایی که گذشت از سخن امام استعانت می جوییم و سخن خود را به پایان می رسانیم: »شهادت در راه خداوند چیزی نیست که بتوان آن را با سنجشهای بشری و انگیزه های عادی ارزیابی کرد و شهید در راه حق و هدف الهی را نتوان با دیدگاه امکانی به مقام والای آن پی برد که ارزش عظیم آن، معیارهای الهی و مقام والای این، دیدی ربوبی لازم دارد و نتها دست ما خاک نشینان از آن و این کوتاه است که افلاکیان نیز از راه یافتن به کنه آن عاجزند چه که آنها از مختصات انسان کامل است و ملکوتیان با آن مقام اسرار آمیز فاصله ها دارند.قلم اینجا رسید و سر بشکست و ما بازماندگان و عقب افتادگان در آرزوی آن و این باید روز شماری کنیم و حسرت شهادت و شهید و شهید پروران اینچنانی را، که با ایثار ثمره حیات خود عاشقانه به این شهیدان شاهد افتخار می کنند به گور ببریم، و از شجاعتهای بی نظیر شهیدان و دوستان اسیر و مفقودشان و آسیب دیدگان و اشتیاق زاید الوصف اینان برای بازگشت به میدان شهادت احساس خجلت و حقارت کنیم. زنان و مردان و کودکان نمونه ای که در زیر بمباران ها و از بستر بیمارستانها سرود شهادت سر می دهند و با دست و پای قطع شده بازگشت به جبهه های انسان ساز را آرزو می کنند فوق آنچه ما تصور می کنیم و فلاسفه و عرفا به رسته تحریر درمی آوردند و هنرمندان و نقاشان عرضه می کنند می باشد. آنچه آنان با قدمهای علمی و استدلالی و عرفانی یافته اند، اینان با قدمهای غیبی به آن رسیده اند و آنچه آنان در لابلای کتابها و صحیفه ها جستجو کرده اند اینان در میدان خون و شهادت در را حق یافته اند.))
((والسلام))